HEALTHCARE ยาและสุขภาพ

วิธีสังเกตอาการแพ้ยา

October 20, 2020

วิธีสังเกตอาการแพ้ยา

วิธีสังเกตอาการแพ้ยา

การแพ้ยา คือปฏิกิริยาตอบสนองของภูมิคุ้มกันร่างกายที่ต่อต้านยาที่ได้รับเข้าไป ซึ่งเป็นกลไกแบบเดียวกับที่เราใช้ต่อต้านเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมต่างๆ การแพ้ยามักแสดงออกมาเป็นอาการผิดปกติที่แตกต่างกันไป ตั้งแต่มีผื่นขึ้นตามผิวหนัง ไปจนถึงภาวะช็อกหมดสติ ซึ่งอาการเหล่านี้บางครั้งอาจคล้ายคลึงกับอาการป่วยของโรคอื่นๆ ทำให้เราไม่สามารถแยกอาการแพ้ยาออกจากความเจ็บป่วยทั่วไปได้

อย่างไรก็ตาม เราอาจพอสังเกตอาการแพ้ยาได้ โดยดูจากว่าอาการเหล่านี้เกิดขึ้นหลังจากเราได้รับยาบางชนิดเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นยากิน ยาฉีด หรือยาทา โดยการแพ้ยาสามารถแบ่งตามระยะเวลาการเกิดอาการได้เป็น 2 แบบ คือ

  • การแพ้ยาแบบเฉียบพลัน จะแสดงอาการแพ้หลังรับยาไปแล้วภายใน 1 ชั่วโมง
  • การแพ้ยาแบบไม่เฉียบพลัน จะแสดงอาการแพ้หลังรับยาไปแล้วเกิน 1 ชั่วโมง

นอกจากนี้ ลักษณะเด่นของการแพ้ยาที่มักพบได้บ่อย และเราสามารถสังเกตจากอาการได้ มีดังนี้

อาการแพ้ยาที่ไม่รุนแรง

มักเกิดหลังจากได้รับยาประเภทยาทาและยากิน เช่น แอสไพริน อะม็อกซีซิลลิน และยากลุ่มซัลฟา โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่

  • มีผื่นคัน จุดแดง หรือผื่นลมพิษขึ้นตามผิวหนัง
  • หน้าบวม หนังตาและริมฝีปากบวม
  • มีอาการคันตาและมีน้ำตาไหล
  • คัดจมูก น้ำมูกไหล

อาการแพ้ยาที่รุนแรงปานกลาง

มักเกิดหลังจากได้รับยาประเภทยากินและยาฉีด โดยอาการที่สามารถพบได้ ได้แก่

  • รู้สึกคลื่นไส้ อาเจียน
  • ปวดท้อง ท้องร่วง ถ่ายเหลว
  • หายใจหอบถี่ เนื่องจากหลอดลมหดตัว
  • วิงเวียนศีรษะ หน้ามืด

อาการแพ้ยาที่รุนแรงมาก

มักเกิดหลังจากได้รับยาประเภทยาฉีดบางชนิด เช่น เพนนิซิลลิน หรือเซรุ่ม โดยอาการเหล่านี้พบได้ไม่บ่อยนัก แต่มีความรุนแรงมากถึงชีวิต มักแสดงอาการหลังได้รับยาภายในไม่กี่นาทีหรือไม่กี่ชั่วโมง

  • เจ็บแน่นหน้าอก
  • หอมเหนื่อย หายใจติดขัด
  • เป็นลม หมดสติ
  • ตัวเย็น ความดันต่ำ ชีพจรเบา
  • หยุดหายใจ
  • มีอาการช็อกจากการแพ้ (Anaphylactic shock)
  • มีตุ่มพุพองและหนังเปื่อยลอกทั้งตัว
  • เยื่อบุบริเวณต่างๆ อักเสบและเปื่อย เช่น ภายในปาก ตา และท่อปัสสาวะ ซึ่งเรียกกลุ่มอาการนี้ว่า Stevens Johnson Syndrome

อาการแพ้ยาโดยส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นภายใน 6 ชั่วโมง หลังจากได้รับยา แต่บางครั้งก็อาจแสดงอาการช้ากว่านั้น คือหลังจากรับยาแล้วเป็นวันหรือเป็นสัปดาห์ก็ได้ ทำให้เรายิ่งสังเกตอาการแพ้ยาได้ยากขึ้น อย่างไรก็ตาม หากตัวเราหรือคนใกล้ตัวเกิดอาการดังที่ว่ามานี้หลังจากได้รับยาบางชนิดเข้าไป ก็ให้หยุดการใช้ยาและรีบไปพบแพทย์โดยด่วนที่สุด